Joom!Fish config error: Default language is inactive!
 
Please check configuration, try to use first active language

İş Paketi 6:
İş Paketi 6:
 İP6: Aerosol Toz Taşınımı Model Öngörüleri
 

Amaçlar:
1- Bir aerosol toz taşınımı modelinin denenmesi, kurulması ve operasyonel olarak çalıştırılması
2- Modelin ODTÜ-DBE ve Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü’nde parallel çalıştırılması
3- Operasyonel model öngörülerinin üretilmesi
Yöntem ve Faaliyetler (İş paketi kapsamında (alt iş paketlerini de kapsayacak şekilde) gerçekleştirilen her türlü faaliyet, kullanılan yöntem, elde edilen bulgu, yurt içi ve yurtdışı seyahat bilgileri vb.)

Türkiye ve çevresindeki kıtalardaki çöl ve yarı-kurak alanlardan meteorolojik nedenlerle kalkan toz aerosollerin taşınması, iklim sistemi, kara ve deniz ekosistemleri, insan faaliyetleri ve sağlığı açısından büyük öneme sahiptir. Bu nedenlerle geliştirilen taşınım modelleri ile öngörülerin yapılabilmesinin pek çok faaliyet alanında etkisi bulunmaktadır.

Bölgemizde de toz taşınım modelleri geliştirilmiş ve daha önce uygulanmıştır. Özellikle Erice, İtalya’da yürütülen bir çalışma çerçevesinde ilk kez NCEP/ETA bölgesel atmosferik dolaşım modeli ile akuple edilerek toz taşınımı diğer hareket ve termodinamik denklemlerle birlikte çözülmüş ve Nickovic ve Dobricic (1996) tarafından ilk kez yayınlanmıştır.

Toz modelinde ele alınan en önemli süreçlerden biri karasal alanlardan kalkan tozun kaynak teriminin doğru temsil edilmesidir. Modelin dikkate aldığı parçacık büyüklüğü, toprak ve arazi sınıflandırması ve nemi, kuru ve ıslak çökelme, sınır tabaka yüzey etkileşimleri ve türbülans etkileri gibi fiziksel süreçler giderek geliştirilerek DREAM modeli (Nickovic, 2001) oluşturulmuştur. Halen kullanılan modelde kil, ince ve kalın silt ve kum büyüklük dağılımına karşılık gelen 0.73, 6.1, 18 and 38 μm tane büyüklükleri alınmıştır. Bunlardan ilk ikisi uzun mesafeli taşınmakta diğer ikisi kaynağın oldukça yakınında çökmektedir. Ayrıca tozun etkisiyle radyasyon ve ısı iletiminde olan değişiklikler de dikkate alınmaktadır (Perez et al, 2006) ve iklim etkisi böylece incelenebilmektedir.

Modelin ilk gelişmesi, en başta Fyodor Mesinger ve Zavisa Janjic gibi ETA modelinin geliştirilmesine katkı yapmış Belgrad ekolünden olan Slobodan Nickovic ve Srdjan Dobricic’e Prof. Emin Özsoy’un önerisiyle gerçekleştirilmiştir. Erice, İtalya’da bir ortak çalışmadaki bu ilk gelişme sonrasında Atina’da Skiron öngörü sistemi içerisinde yer alan Nickovic ve diğerleri tarafından DREAM modeli geliştirilmiştir.

Dream modeli daha önce ODTÜ-DBE’nde ARAL-KUM adlı bir Avrupa projesinde kullanılmış ve toz taşınımı öngörüleri aşağıdaki adreslerde yayınlanmıştır:

Project Aral-Kum Meteorological and Dust Forecasts
http://www.ims.metu.edu.tr/models/aral/

Euro-Asia Meteorological and Dust Forecasts
http://www.ims.metu.edu.tr/models/med/

DREAM modelinin kısa bir tanımı aşağıdaki link’te bulunabilir:
http://www.ims.metu.edu.tr/models/aral/pdf/
Diğer ayrıntılar ve uygulamalar, konuyla ilgili yayınlarda bulunabilir:

Nickovic, S. and S. Dobricic (1996). A Model for Long-range transport of Desert Dust, Mon. Weather Rev., 124, 2537-1544.

Kubilay, N., Nickovic, S., Moullin, C. and F. Dulac (2000). An illustration of the Transport and Deposition of Mineral Dust onto the eastern Mediterranean, Atmos. Environ., 34, 1293-1303.

Nickovic, S., Kallos, G., A. Papadopoulos, O. Kakaliagou (2001). A Model for Prediction of Dust Cycle in the Atmosphere, J. Geophys. Res. v. 106, D16, 18,113-18,129.

Özsoy, E., Kubilay, N., Nickovic, S., Moulin, C. (2001). A hemispheric dust storm affecting the Atlantic and Mediterranean in April 1994: Analyses, modeling, ground-based measurements and satellite observations, J. Geophys. Res., 106, 18,439-18,460.

Nickovic, S., Pejanovic, G., Özsoy, E., Pérez, C., and Baldasano., JM, (2004). Interactive Radiation-Dust Model: A Step to Further Improve Weather Forecasts. International Symposium on Sand and Dust Storm. September 12-14. Beijing, China.

Pérez, C., S. Nickovic, G. Pejanovic, J.M. Baldasano and E. Özsoy (2006). Interactive dust-radiation modeling: a step to improve weather forecasts . Journal of Geophysical Research, 111, D16206, doi:10.1029/2005JD006717.

Pérez, C., Nickovic, S., Pejanovic, G., Özsoy, E., and Baldasano, J.M., (2006). Impact of Saharan dust on numerical weather forecasts. European Geosciences Union EGU 2006. April, Vienna, Austria.

Elde Edilen Çıktılar ( Her türlü prototip, tasarım, kritik analiz, benzetim, patent, entegre devre topografyaları, model, algoritma, yazılım, şartname, test, rapor vb.)

MOMA Projesinde Afrika – Asya ve Avrupa kıtalarının büyük bölümünü kapsayan alan için günlük aerosol toz taşınımı modeli kurulmuş ve günlük öngörüler üretmesi sağlanmıştır. Model aynı anda hem ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü’nde hem de Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nde çalışmakta ve her gün 5 günlük öngörüler üretmektedir.

http://linux-server.ims.metu.edu.tr/dust4/index.php
http://www.dmi.gov.tr/tahmin/toz-modeli.aspx

Dream aerosol toz modeli 9 Ocak 2009 öngörüleri

Bölgemizde kuzey Afrika, Arabistan yarımadası, Suriye, Irak, İran ve Afganistan bölgesi ile Orta Asya’da geniş bir alan çöllerle kaplıdır ve bunun dışında pek çok kurak ve yarı kurak alan toz taşınımına katkı yapmaktadır. Afrika’da Büyük Sahra’dan kalkan toz, Akdeniz üzerinden Türkiye’ye ve Avrasya’ya taşındığı gibi sık sık kuzey Avrupa’ya, Rusya’ya veya Orta Asya’ya ulaşmaktadır, ve bununla ilgili pek çok gözlem ve model öngörüleri şimdiye değin yapılmıştır.


Dream modeli çıktılarından 23 Haziran 2008 tarihine ait (a) yüzey sıcaklığı (C) ve (b) aerosol toz yükü (mg/m3)

Toz taşınımı’na yakın dönemden örnek durumlar aşağıda verilmiştir.

23 Ocak 2009’da uydu görüntüsünde Afrika’da Libya ve Mısır bölgesinden kalkıp akdeniz’i geçen toz bulutunun Türkiye’nin güney kıyılarına ulaştığı görülmektedir. Ancak model öngörülerinden görüleceği gibi toz bulutu sadce Mısır ve Libya’dan değil Sahra çölü ortasından kalkmakta, Balkanlara ve Rusya’ya ulaşmaktadır.


23 Ocak 2009 tarihli Afrika’dan kaynaklanan Sahra tozu bulutu

23-24 Ocak 2009 toz taşınımı olayında yüzey toz derişimi, 10m yükseklikte rüzgarlar (üstte) ve toplam kolonda toz yükleme (altta)


12 Şubat 2009 toz taşınımı olayında uydu verileri, yüzey toz derişimi, 10m yükseklikte rüzgarlar (üstte) ve toplam kolonda toz yükleme

Gerçekte toz bulutunda değişik boyutta taneler vardır ve bunlar değişik çökelme hızlarıyla ve meteorolojik etkenler altında kuru / ıslak süreçlerle çökelmektedir. Taşınım sinoptik ve orta-ölçekli akımlar ve meteoroloji ile belirlenmekte hem üç boyutlu, zamansal ve tane boyuna bağlı bir nitelik kazanmaktadır. Yukarıda toplam yüzey konsantrasyonları ve troposferdeki toplam yük 23 Ocak 2009’da gelişen olay için gösterilmektedir.

 

Haberler

METEOROLOJİ / OŞİNOGRAFİ MÜKEMMELİYET AĞI (MOMA) PİLOT PROJESİ: UYDU VE YER GÖZLEM, VERİ ASİMİLASYONU, ÖNGÖRÜ, ERKEN UYARI SİSTEMLERİVE KULLANICI HİZMETLERİ'NIN GELİŞTİRİLMESİ
Proje desteği: TÜBİTAK KAMU KURUMLARI ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME PROJELERİNİ DESTEKLEME PROGRAMI

Online Kişi Sayısı :

We have 33 guests online